واردات فولاد الکتریکی در اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا از ۲۵ سپتامبر مجموعه ای از محدودیت های وارداتی را برای فولاد الکتریکی و محصولات پایین دستی آن اعمال کرده است. این تصمیم شامل تعیین سهمیه وارداتی و اعمال حداقل قیمت برای محموله های وارداتی می شود و می تواند ساختار تجارت جهانی این محصول راهبردی را تغییر دهد که موضوع این مقاله از آهن سنج است.
واردات فولاد الکتریکی و چارچوب جدید اتحادیه اروپا
سیاست جدید اروپا در شرایطی اعمال شده که تولیدکنندگان این منطقه سال ها با فشار ورود محصولات ارزان قیمت، به ویژه از آسیا، دست وپنجه نرم کرده اند. مقامات اروپایی تلاش می کنند با ایجاد یک سازوکار حمایتی، از تضعیف بیشتر تولید داخلی و خروج ظرفیت های تولیدی از مدار فعالیت جلوگیری کنند. چارچوب تازه، علاوه بر فولاد الکتریکی دانه جهت دار یا همان GOES، محصولات پایین دستی مانند قطعات برش خورده و هسته های ترانسفورماتور را نیز در بر می گیرد.
این رویکرد نشان می دهد اروپا قصد دارد به جای حمایت از یک محصول منفرد، کل زنجیره ارزش فولاد الکتریکی را زیر چتر حمایتی خود قرار دهد. ماری یارونی، مدیرعامل تیسن کروپ استیل اروپا، این تصمیم را اقدامی تاریخی توصیف کرده و بر اهمیت حمایت هم زمان از کل زنجیره تولید تأکید کرده است. به گفته او، برای نخستین بار یک زنجیره کامل از فولاد الکتریکی تا هسته ترانسفورماتور تحت پوشش قرار می گیرد.
تأثیر بر تولیدکنندگان اروپایی
اجرای مقررات جدید می تواند به نفع شرکت هایی مانند تیسن کروپ استیل اروپا و استال پروداکت لهستان تمام شود که از معدود تولیدکنندگان فولاد الکتریکی در اروپا به شمار می روند. فولاد الکتریکی یکی از مواد اولیه کلیدی در ساخت توربین های بادی، ترانسفورماتورهای قدرت و تجهیزات شبکه انتقال برق است.
اهمیت این محصول تنها به صنعت فولاد محدود نمی شود و با امنیت انرژی، توسعه زیرساخت های برق و گسترش انرژی های تجدیدپذیر ارتباط مستقیم دارد. تیسن کروپ سال گذشته بخشی از ظرفیت های تولیدی خود در آلمان و فرانسه را به دلیل دشواری رقابت قیمتی متوقف کرده بود. این شرکت اعلام کرده که از سال ۲۰۲۲ واردات فولاد الکتریکی به اروپا سه برابر شده و در سال ۲۰۲۵ نیز ۵۰ درصد دیگر افزایش یافته است.
کف قیمتی تعیین شده برای واردات فولاد الکتریکی
براساس چارچوب اعلام شده از سوی کمیسیون اروپا، حداقل قیمت واردات محصولات مشمول سهمیه بین ۲۸۰۰ تا ۳۴۰۰ یورو به ازای هر تن تعیین شده است. برای محموله هایی که خارج از سهمیه های تعیین شده وارد بازار اروپا می شوند، قیمت ۳۵۰۰ یورو به ازای هر تن در نظر گرفته شده است.
این سازوکار عملاً با هدف جلوگیری از ورود محصولات ارزان قیمت و کاهش فشار قیمتی بر کارخانه های فولادی اروپایی طراحی شده است. تحقیقات کمیسیون اروپا درباره وضعیت بازار فولاد الکتریکی از ماه مارس آغاز شده بود و اکنون به اعمال تدابیر حمایتی موقت منجر شده است. تداوم این سیاست و تبدیل آن به مقررات دائمی، به موافقت اکثریت کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیاز دارد.
چین در مرکز نگرانی های تجاری اروپا
اقدام جدید اتحادیه اروپا در شرایطی صورت می گیرد که صنایع مختلف این منطقه، از خودروسازی و صنایع شیمیایی گرفته تا فولاد، با فشار ناشی از رقابت قیمتی چین مواجه هستند. آمارهای سال ۲۰۲۵ نشان می دهد چین بیش از ۵۰ درصد از واردات فولاد الکتریکی و محصولات وابسته به اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داده است.
پیش از این نیز اتحادیه اروپا برای واردات این محصولات از کشورهایی مانند ژاپن، روسیه، کره جنوبی و آمریکا تعرفه های ضد دامپینگ اعمال کرده بود. با وجود این اقدامات، تخفیف های قیمتی صادرکنندگان آسیایی همچنان فشار زیادی بر تولیدکنندگان اروپایی وارد کرده است. واردات فولاد الکتریکی دانه جهت دار به اتحادیه اروپا از ۹۱ هزار تن در سال ۲۰۲۱ به بیش از ۱۹۱ هزار تن در بازه ژوئیه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۵ رسیده که رشد ۱۰۹ درصدی را نشان می دهد.
پیوند فولاد الکتریکی با امنیت انرژی اروپا
سیاست جدید اتحادیه اروپا را نمی توان صرفاً اقدامی حمایتی در بازار فولاد دانست. این تصمیم بخشی از تلاش گسترده تر اروپا برای تقویت استقلال صنعتی، کاهش وابستگی به واردات و تضمین امنیت زنجیره تأمین تجهیزات انرژی محسوب می شود.
وابستگی بیش ازاندازه به واردات فولاد الکتریکی می تواند تولید تجهیزات مرتبط با شبکه برق و انرژی های تجدیدپذیر را در برابر اختلالات تجاری آسیب پذیر کند. ظرفیت مازاد جهانی برای فولاد الکتریکی دانه جهت دار حدود ۶۳۰ هزار تن تخمین زده می شود که از کل مصرف اتحادیه اروپا ۶۴ درصد بیشتر است. این رقم نشان می دهد فشار واردات ارزان ممکن است در سال های آینده ادامه یابد.
واردات فولاد الکتریکی در ایران و درس های اروپا
واردات فولاد الکتریکی به ایران نیز طی سال های اخیر دستخوش تغییرات شده است. داده های گمرکی نشان می دهد در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۴، واردات محصولات فولادی نهایی در ایران به طور قابل توجهی کاهش یافته است. با این حال، ورق های فولادی الکتریکی همچنان یکی از اقلام وارداتی مهم باقی مانده اند.
نتیجه گیری
واردات فولاد الکتریکی به یکی از محورهای اصلی مناقشات تجاری جهانی تبدیل شده است. اتحادیه اروپا با اعمال سهمیه و کف قیمتی، تلاش می کند از تولیدکنندگان داخلی و امنیت زنجیره تأمین انرژی خود محافظت کند. این سیاست می تواند واکنش کشورهای صادرکننده را به دنبال داشته باشد و به تشدید اختلافات تجاری میان اروپا و شرکای آسیایی منجر شود.
سوالات متداول
فولاد الکتریکی دانه جهت دار (GOES) چه کاربردی دارد؟
فولاد الکتریکی دانه جهت دار در ساخت ترانسفورماتورهای قدرت، توربین های بادی و تجهیزات شبکه انتقال برق به کار می رود. این محصول به دلیل خواص مغناطیسی ویژه، تلفات انرژی در ترانسفورماتورها را تا ۳۰ درصد کاهش می دهد.
چرا اتحادیه اروپا واردات فولاد الکتریکی را محدود کرده است؟
هدف اصلی، حمایت از تولیدکنندگان داخلی در برابر واردات ارزان قیمت، به ویژه از چین و ژاپن، و جلوگیری از تضعیف بیشتر ظرفیت تولید فولاد الکتریکی در اروپا است.
آیا ایران برای تأمین فولاد الکتریکی به واردات وابسته است؟
بخشی از نیاز ایران به فولاد الکتریکی از طریق واردات تأمین می شود، اما پروژه های تولید داخلی در فولاد مبارکه و سایر شرکت ها در حال توسعه است تا وابستگی به واردات کاهش یابد.